Mały aparat z pokrętłami na obudowie potrafi dać więcej przyjemności z fotografowania niż nowszy model pełen automatyki. Olympus PEN-F to bezlusterkowiec Micro Four Thirds z 2016 roku, który łączy styl retro, dobrą jakość zdjęć i bardzo rozbudowane ustawienia kreatywne. Sprawdzam, co oferuje dziś, dla kogo nadal ma sens oraz na co uważać przy zakupie używanego egzemplarza.
Najważniejsze informacje o Olympus PEN-F w jednym miejscu
- Matryca 20,3 Mpix zapewnia szczegółowe zdjęcia do druku i publikacji.
- Stabilizacja 5-osiowa ułatwia fotografowanie z ręki przy słabym świetle.
- Wbudowany wizjer OLED i pokrętła ekspozycji dobrze sprawdzają się w fotografii ulicznej.
- Profile monochromatyczne i kolorystyczne pozwalają uzyskać gotowy charakter zdjęcia już podczas fotografowania.
- Rynek wtórny wycenia zadbane korpusy mniej więcej na 3300-4200 zł, zależnie od stanu i zestawu.
- Brak uszczelnień, 4K i nowoczesnego AF ogranicza jego zastosowanie w trudnych warunkach i przy dynamicznych scenach.
Co to za aparat i dla kogo został zaprojektowany
Olympus PEN-F jest bezlusterkowcem z wymienną optyką w systemie Micro Four Thirds. Oznacza to dostęp do dużej liczby małych i stosunkowo niedrogich obiektywów, między innymi jasnych stałek 17 mm, 25 mm i 45 mm. Sam korpus waży około 427 g z akumulatorem i kartą, dlatego dobrze pasuje do fotografii podróżniczej, ulicznej i codziennej.
Model pojawił się na rynku w lutym 2016 roku jako cyfrowe nawiązanie do klasycznego aparatu Pen F z epoki filmu. Nie jest to jednak prosty gadżet stylizowany na vintage. Korpus ma wygodne pokrętło kompensacji ekspozycji, tryby manualne i cztery pozycje własnych ustawień, dzięki czemu mogę szybko przełączać się między różnymi sposobami pracy.
Najlepiej odnajdą się z nim osoby, które fotografują świadomie i lubią mieć aparat zawsze pod ręką. Nie polecałbym go jako pierwszego wyboru do sportu, ptaków ani profesjonalnego filmu, ale do ulicy, portretu, reportażu z podróży i spokojnej fotografii studyjnej nadal potrafi być bardzo przyjemnym narzędziem.
Parametry, które nadal mają znaczenie
Najważniejszym elementem jest matryca Live MOS o rozdzielczości 20,3 Mpix. Format Micro Four Thirds jest mniejszy od APS-C i pełnej klatki, ale w dobrym świetle daje czyste, szczegółowe pliki. Przy pracy z jasnym obiektywem można też uzyskać atrakcyjne rozmycie tła, choć nie tak łatwo jak w aparatach z większą matrycą.
| Parametr | Olympus PEN-F | Znaczenie w praktyce |
|---|---|---|
| Matryca | Live MOS, 20,3 Mpix | Dobra szczegółowość zdjęć i możliwość kadrowania |
| Stabilizacja | 5-osiowa, do około 5 EV | Łatwiejsze fotografowanie z ręki po zmroku |
| Wizjer | OLED, 2,36 mln punktów | Precyzyjne kadrowanie i ręczne ustawianie ostrości |
| Zdjęcia seryjne | Do około 10 kl./s | Wystarczająco do codziennego reportażu |
| Mechaniczna migawka | Do 1/8000 s | Przydatna przy jasnych obiektywach i mocnym świetle |
| Czułość | ISO 80-25 600 | Duży zakres, choć wyższe wartości wymagają ostrożnej obróbki |
| Filmowanie | Full HD do 60p | Dobre do prostych klipów, słabsze do ambitnej produkcji |
| Akumulator | BLN-1, około 330 zdjęć według CIPA | Na dłuższy spacer warto zabrać zapas |
| Odporność | Brak uszczelnień | Deszcz i kurz wymagają dodatkowej ostrożności |
Wbudowana stabilizacja jest jedną z największych zalet tego aparatu. Przy szerokim obiektywie mogę zejść z czasem migawki znacznie niżej, niż pozwalałoby fotografowanie bez stabilizacji. Trzeba tylko pamiętać, że stabilizacja kompensuje poruszenie aparatu, a nie ruch fotografowanej osoby. Przy ulicznym portrecie nadal potrzebuję odpowiednio krótkiego czasu.
PEN-F oferuje także tryb High Res Shot, który tworzy zdjęcia odpowiadające rozdzielczości około 50 Mpix. To ciekawa funkcja do reprodukcji obrazów, architektury i martwej natury, ale wymaga stabilnego statywu oraz nieruchomego tematu. Nie zastąpi zwykłego zdjęcia, gdy obiekt porusza się choćby nieznacznie.
Dlaczego ten model dobrze sprawdza się w fotografii ulicznej
W fotografii ulicznej liczy się nie tylko jakość pliku. Równie ważne są rozmiar, dyskrecja i szybkość zmiany ustawień. PEN-F wygląda jak klasyczny aparat, nie przyciąga takiej uwagi jak duży korpus z jasnym zoomem, a elektroniczny wizjer pokazuje ekspozycję przed wykonaniem zdjęcia.
Na przednim pokrętle umieszczono funkcje kreatywne, w tym profile monochromatyczne i kolorystyczne. Mogę regulować między innymi kontrast, cienie, światła i nasycenie wybranych barw. Dla mnie to jeden z ciekawszych elementów tego aparatu, ponieważ zachęca do podejmowania decyzji przed naciśnięciem spustu, zamiast odkładania całej pracy na późniejszą obróbkę.
Do codziennego zestawu wybrałbym jasną stałkę 17 mm f/1.8 albo 20 mm f/1.7. Pierwsza daje klasyczny kąt widzenia do ulicy i reportażu, druga pozwala zachować niewielkie rozmiary zestawu. Do portretu lepiej sprawdzi się M.Zuiko 45 mm f/1.8, który jest mały, jasny i zwykle znacznie tańszy niż profesjonalne obiektywy do większych systemów.
W studiu aparat również ma sens, szczególnie przy fotografowaniu produktów, detali, rękodzieła i portretów pozowanych. Nie ma wbudowanej lampy, ale współpracuje z zewnętrznymi lampami błyskowymi. W kontrolowanym świetle ograniczenia matrycy są mniej widoczne, a możliwość zapisu RAW daje wystarczający zakres do korekty ekspozycji i balansu bieli.
Gdzie konstrukcja pokazuje swój wiek
Największy kompromis dotyczy autofokusa. Aparat ma 81 pól AF, ale system opiera się na detekcji kontrastu. W dobrym świetle działa sprawnie przy pojedynczym zdjęciu, natomiast śledzenie szybko poruszających się obiektów wyraźnie ustępuje nowszym bezlusterkowcom z detekcją fazy.
Nie kupowałbym go z myślą o regularnym filmowaniu. Nagrywanie Full HD jest wystarczające do krótkich materiałów internetowych, lecz brak 4K, przeciętne śledzenie ostrości i ograniczone funkcje wideo szybko staną się odczuwalne. Do fotografii aparat jest znacznie ciekawszy niż do produkcji filmowej.
Korpus nie jest uszczelniony. To ważne, bo retro wygląd może sugerować solidność podobną do profesjonalnych modeli OM-D, a tutaj deszcz, wilgotny piasek i pył wymagają rozsądku. Brak odporności na warunki atmosferyczne nie przekreśla aparatu, ale zmienia sposób użytkowania.
Akumulator BLN-1 wystarcza według standardu CIPA na około 330 zdjęć. W praktyce wynik zależy od używania wizjera, stabilizacji, Wi-Fi i ekranu, dlatego na całodniowy wyjazd zabrałbym co najmniej jeden dodatkowy akumulator. Warto też sprawdzić stan oryginalnej ładowarki, ponieważ zamienniki potrafią różnić się jakością.
Czy zakup używanego egzemplarza ma sens
Tak, ale tylko wtedy, gdy cena odpowiada stanowi aparatu. PEN-F nie jest już produkowany, więc zakup odbywa się przede wszystkim na rynku wtórnym. W europejskich ofertach komisowych zadbane korpusy pojawiają się mniej więcej za 774-974 euro, czyli orientacyjnie około 3300-4200 zł przy kursie 4,30 zł za euro. Prywatne ogłoszenia mogą być tańsze, ale zwykle nie oferują porównywalnej gwarancji.
Przed zakupem sprawdziłbym przede wszystkim elementy, których nie widać na kilku zdjęciach ogłoszenia:
- działanie pokręteł, spustu i przełączników,
- stan zawiasu oraz taśmy ekranu,
- pracę stabilizacji po wykonaniu zdjęcia z dłuższym czasem,
- czystość matrycy i wizjera,
- działanie autofokusa z konkretnym obiektywem,
- liczbę wykonanych zdjęć, jeśli sprzedający potrafi ją wiarygodnie potwierdzić,
- obecność akumulatora BLN-1, ładowarki i lampy FL-LM3.
Duże znaczenie ma również wersja oprogramowania. Aktualizacje poprawiały między innymi działanie autofokusa, obsługę kart UHS-II i współpracę z wybranymi akcesoriami. Nie traktowałbym jednak samej aktualizacji jako powodu do zapłacenia wyższej ceny. Stan mechaniczny i sprawna stabilizacja są ważniejsze niż pudełko czy komplet dokumentów.
Przeczytaj również: Domowe studio fotograficzne - Zbuduj je mądrze od podstaw!
Kiedy lepiej wybrać nowszy aparat
Jeżeli priorytetem jest szybki autofocus, uszczelnienia, długie nagrywanie albo wygodne ładowanie przez USB, rozsądniej spojrzeć na nowszy model OM SYSTEM lub konkurencyjny aparat Micro Four Thirds. Zapłacę wtedy często więcej, ale otrzymam lepsze wsparcie techniczne i mniejsze ryzyko zużycia podzespołów.
PEN-F wygrywa za to charakterem, ergonomią i sposobem pracy. Nowszy aparat może być skuteczniejszy, ale niekoniecznie sprawi, że będę częściej fotografować. W przypadku tego modelu właśnie przyjemność obsługi jest realną częścią jego wartości, a nie tylko ozdobą specyfikacji.
Praktyczny werdykt dla fotografa szukającego małego korpusu
Olympus PEN-F nadal jest interesującym wyborem do fotografii ulicznej, podróży, portretu i spokojnej pracy studyjnej. Oferuje dobrą matrycę, skuteczną stabilizację, świetny wizjer i wyjątkowo przyjemne sterowanie. Nie jest natomiast aparatem uniwersalnym w nowoczesnym rozumieniu tego słowa.
Jeśli zaakceptuję brak uszczelnień, przeciętny autofocus ciągły, Full HD zamiast 4K i konieczność zakupu używanego korpusu, otrzymam narzędzie, które wciąż potrafi dać bardzo dobre zdjęcia. Moim zdaniem warto szukać egzemplarza zadbanego, z pewnego źródła, nawet jeśli kosztuje kilkaset złotych więcej. W tym modelu dobry stan techniczny ma większe znaczenie niż najniższa cena.
